O Edificio Simeón, hoxe coñecido como Centro Cultural Marcos Valcárcel da Deputación de Ourense, constitúe unha das pezas arquitectónicas máis emblemáticas da cidade.
A súa evolución, desde sede dun potente negocio téxtil a espazo público de referencia cultural, resume máis dun século de historia urbana e institucional en Ourense.
Edificio Simeón: historia e transformación cultural en Ourense
A historia do Edificio Simeón comeza en 1893, cando a familia Simeón García promoveu a construción dun inmoble nobre destinado a centralizar a súa actividade comercial vinculada ao sector téxtil. O negocio abastecía a provincia de Ourense e tamén localidades castelás próximas.
A leira pertencía a Juana Branco Navarrete, esposa de Simeón García Olalla, quen desmontou a horta existente para facilitar a obra. Baixo a dirección do mestre de obras Antoni Serra i Pujals, o edificio completouse en 1897.
A construción respondeu aos ideais de modernización propios da época. O inmoble converteuse nun símbolo da burguesía comercial ourensá e pasou a ser coñecido popularmente como Edificio Simeón.
Usos empresariais e declive do imperio Simeón
Durante décadas, o edificio funcionou como almacén de xéneros por xunto. No segundo andar residiron xerentes e apoderados da empresa, mentres que o baixo cuberta acolleu unha pensión para empregados.
A comezos do século XX instalouse na planta baixa o Banco Simeón, tamén propiedade da familia. Co paso do tempo, o imperio empresarial entrou en declive. O inmoble puxouse á venda e o banco trasladouse a outro edificio.
En 1986, a Deputación Provincial de Ourense, presidida por Victorino Núñez Rodríguez, adquiriu o edificio como investimento estratéxico para o patrimonio provincial. Aínda non se definiran os seus usos futuros, pero a operación resultou clave para garantir a súa conservación.
Un espazo público antes da reforma definitiva
Entre 1986 e 1996, o inmoble acolleu distintos servizos e centros educativos. A planta baixa serviu como sede temporal da Escola de Artes e Oficios, mentres que entre 1987 e 1995 funcionou no edificio a Escola Oficial de Idiomas.
Tamén se instalaron dependencias administrativas da Deputación, como o Negociado de Enquisa, Infraestruturas e Equipamentos Locais, e un almacén de arquivo. No segundo andar chegou a situarse o estudo dun pintor.
En 1996, baixo a presidencia de José Luis Baltar Pumar, a Deputación acordou coa Xunta de Galicia a reforma integral do edificio para usos culturais e formativos. O proxecto definiu tres áreas principais: expositiva, didáctica e bibliotecaria, ademais dun salón de actos no soto.
A reforma e a apertura como centro cultural
A reforma foi deseñada en 1996 polos arquitectos Javier Suances Matías e Javier Suances Pereiro e executada pola UTE Simeón (COPASA e AGROMAN). A intervención procurou conservar os elementos arquitectónicos orixinais e integralos cunha linguaxe contemporánea.
A apertura oficial do centro produciuse no ano 2000.
Coa xerencia de Francisco González Bouzán, a actividade expositiva medrou de maneira significativa. Creouse a Sala 0 no espazo inicialmente destinado a cafetería. O edificio foi sede durante un período do Festival Internacional de Cinema de Ourense, e en 2007 trasladouse definitivamente a Biblioteca Provincial ao seu emprazamento previsto.
Un símbolo cultural para Ourense
O actual Centro Cultural Marcos Valcárcel representa un exemplo de recuperación patrimonial ao servizo da cidadanía. O edificio mantén o seu valor arquitectónico histórico e consolídase como espazo dinámico para exposicións, formación e actividades culturais.
A súa historia evidencia a capacidade de Ourense para preservar o seu patrimonio e adaptalo ás necesidades contemporáneas, convertendo unha antiga sede comercial nun referente cultural provincial.